VESSEL TRAFFIC SERVICES


De Schelderadarketen als oog, oor en geheugen van de scheepvaart van volle zee tot in de haven

Wat is VTS?

radartoren Saeftinge

radartoren Saeftinge

De internationale definitie van VTS: Diensten ingesteld door een bevoegde overheid, bedoeld om de veiligheid en de doeltreffendheid van het scheepvaartverkeer te verbeteren en het milieu te beschermen. Deze diensten moeten kunnen communiceren met het verkeer, reageren en anticiperen op gevaarlijke verkeerssituaties die zich in een VTS-gebied ontwikkelen.

VTS in het Scheldegebied

Om het scheepvaartverkeer in het Scheldegebied effectief te kunnen begeleiden, werd in samenwerking met Nederland een gemeenschappelijke en grensoverschrijdende radarketen gebouwd. Deze Schelderadarketen (SRK) verleent VTS aan de vaartuigen om een veilige en vlotte scheepvaart mogelijk te maken.

De huidige Schelderadarketen bestaat uit vijf bemande verkeerscentrales en 21 onbemande radartorens. De bemande verkeerscentrales zijn gevestigd in Zeebrugge (Vl), Vlissingen (NL), Terneuzen (NL), Hansweert (NL) en Zandvliet (Vl). De SRK functioneert op continue basis, de klok rond, alle dagen van het jaar. Technologisch wordt de radarketen voortdurend geüpdatet en de operationele beschikbaarheid benadert 100 procent. Sinds de SRK in gebruik werd genomen, is het aantal ongevallen in het VTS-gebied sterk gedaald.

VTS heeft bij de Schelderadarketen een viervoudige invulling:

  1. radarobservatie: het doelvolger-systeem
  2. telecommunicatie: tussen wal en schip
  3. informatieverwerkend systeem (IVS): opslaan van informatie in databanken
  4. automatisch identificatie systeem (AIS)
radarbeeld haven Zeebrugge

radarbeeld haven Zeebrugge

Deze vier aspecten laten toe om vaartuigen te identificeren, om rapporteringen over posities te ontvangen en om beperkingen op te leggen. Bovendien is het mogelijk assistentie te verlenen aan schepen, bijvoorbeeld bij calamiteit op meteorologisch vlak met als doel de verkeersstromen beter te beheersen.

Hierdoor is de Schelderadarketen het oog, oor en zelfs geheugen om de scheepvaart te organiseren van volle zee tot in de haven. Want deze drie aspecten laten toe om vaartuigen te identificeren, om rapporteringen over posities te ontvangen en door te sturen, om informatie te krijgen of beperkingen op te leggen over voorgenomen trafiek en manoeuvres en om gevaren tijdig te onderkennen.

Uitkijk Zelzate

Het Gentse havengebied verwerkt jaarlijks zowat 24 miljoen ton aan goederen. Een groot deel van deze bevoorrading gebeurt via de Noordzee en is dus aangewezen op het goed functioneren van de sluis van Terneuzen en de brug van Zelzate. Deze brug is de poort tot de haven van Gent. Een poort die breed genoeg is om schepen tot 80.000 ton doorgang te verlenen.

Uitkijk Zelzate groeit langzaamaan uit tot een echte VTS-centrale. De personeelsleden krijgen bijscholing zodat ze de taken van verkeersleider steeds beter kunnen uitvoeren en met de nieuwe apparatuur leren omgaan. In 2009 laten we het gebouw renoveren en zal ook de werkvloer volledig vernieuwd worden. Met de vernieuwing zal ook de console ergonomischer worden. Bovendien zal nieuwe apparatuur en een beter uitzicht vanuit de toren zorgen voor een meer optimale begeleiding van de scheepvaart. Ook de bediening van de brug wordt veiliger. Omdat Zelzate strategisch gelegen is voor de afdeling, zullen we er een multifunctionele vergaderzaal inrichten, zodat vergaderingen in de toekomst vaker op deze locatie kunnen plaatsvinden.

Werkingsgebied

Vessel Traffic Services (VTS) in het Scheldegebied strekt zich uit over een gebied van 150 kilometer: van de Belgisch-Franse grens over de Westerschelde tot de sluis van Kallo. Het is een gebied dat zeeschepen in ongeveer acht uur doorvaren, afhankelijk van getijbewegingen.

Het grensoverschrijdende karakter, de historische achtergrond en de infrastructurele beperkingen maken het VTS-gebied van de Franse grens tot Antwerpen zeer complex.

Opleiding

Voor de opleiding van Vessel Traffic Services (VTS) operatoren beschikken we over een VTS-simulator in Kallo, als één van de subsystemen van de Schelderadarketen. Deze simulator is voor 50 procent van Vlaanderen en voor 50 procent van Nederland, waardoor er ook op gebied van opleiding met elkaar wordt samengewerkt.

Deze simulator biedt consoleplaatsen aan die een exacte kopie zijn van de operationele systemen en maken gebruik van realtime verkeersinformatie. De instructeur volgt de cursisten tijdens de training op vanuit een afzonderlijke ruimte. Bovendien kan de instructeur levensechte situaties simuleren en de telecommunicatie van de schepen nabootsen. Na de training ontvangen de cursisten met behulp van de opgenomen gesprekken en radarbeelden een uitgebreide debriefing.

Simulator oefeningen vormen slecht een onderdeel van de opleiding. Er worden ook theorie lessen, on-the-job trainingen, praktijkstages aan boord van koopvaardijschepen… voorzien, waardoor de verkeersleider voldoende jobspecifieke kennis verkrijgt.

Op 23 juli 2008 behaalde afdeling Scheepvaartbegeleiding de internationale accreditatie volgens de IALA V-103 norm. Hiermee voldoet de VTS operator opleiding aan de ‘Recommendations’: Manual on the Training of VTS Personnel. Daarnaast is de VTS operator opleiding ISO 9001:2000 gekwalificeerd.

Er wordt een gevarieerd en op maat aangepast pakket cursussen en opfrissingstrainingen aangeboden aan (regio)verkeersleiders van de Schelderadarketen. Hieronder een overzicht:

  • basisopleiding VTS-operator
  • regionale opleiding VTS-operator
  • herhalingstrainingen (refreshment)

Verklaringhouders

Kapiteins die op regelmatige basis en op hetzelfde schip een kusthaven aandoen, kunnen een vrijstelling van loodsplicht krijgen. Dit 'Pilot Exemption Certificate' of ‘Verklaring van Vrijstelling’ wordt uitgereikt door de afdeling Scheepvaartbegeleiding in samenwerking met de DAB Loodswezen.

De vrijstelling is gebonden aan een bepaald traject (vanuit zee naar één kusthaven) en aan één of meer schepen. Bovendien moet de kandidaat houder zijn van het Kapiteinsbrevet .Om het certificaat te verkrijgen, moet de deelnemer een schriftelijke aanvraag afgeven en slagen in een examenprogramma. Een examencommissie beoordeelt mondeling de theoretische kennis van de kandidaat en toetst via proefreizen of er voldoende praktische vaardigheden bij de kandidaat aanwezig zijn. Het certificaat heeft een geldigheidstermijn van 12 maanden die kan worden verlengd mits de kapitein op zijn traject binnen de termijn 24 aanlopen en 24 afvaarten aflegt. Slaagt hij hier niet in dan wordt de verklaring ingetrokken.

Een soortgelijke vrijstelling bestaat ook voor kapiteins die op regelmatige basis via Vlissingen de havens van Gent of Antwerpen aandoen.

Havenkapiteindiensten

Scheepvaartbegeleiding zorgt voor veilig en vlot scheepvaartverkeer op de maritieme toegangswegen van en naar de Vlaamse havens. In de Vlaamse zeehavens is de havenkapiteinsdienst hiervoor verantwoordelijk. Een samenwerking tussen beide autoriteiten is hiervoor nodig. Daarom kent de afdeling subsidies toe aan de havenbedrijven voor werking van de havenkapiteindiensten.

Het Autonoom Gemeentebedrijf Haven Oostende (AGHO), de Maatschappij der Brugse Zeevaartinrichtingen N.V. in Zeebrugge (MBZ), het Havenbedrijf Gent en het Gemeentelijk Havenbedrijf Antwerpen hebben hiervoor met de Vlaamse overheid een samenwerkingsovereenkomst ondertekend.

De concrete voorwaarden en de te volgen procedure voor het ontvangen van de subsidies zijn uitgewerkt in het besluit van de Vlaamse Regering van 13 juli 2001 betreffende de bepalingen betreffende het toekennen van subsidies aan deze havenbedrijven. Op grond van dit uitvoeringsbesluit werden, met tussenkomst van de afdeling Scheepvaartbegeleiding, overeenkomsten opgesteld tussen het Vlaamse Gewest en elk van de vier havenbedrijven.

Deze overeenkomsten worden momenteel afgesloten voor een periode van 3 jaar. De eerste overeenkomst had betrekking op de periode 2001-2003, de tweede op de periode 2004-2006 en de huidige overeenkomst loopt van 1 januari 2007 tot en met 31 december 2009.

In de toekomst zullen de voorwaarden en procedures voor het ontvangen van de subsidies geregeld worden in een nieuw uitvoeringsbesluit van het Scheepvaartbegeleidingsdecreet, waarbij één van de voornaamste wijziging is dat de overeenkomsten niet meer verplicht voor een periode van 3 jaar moeten worden afgesloten, maar voor maximum drie jaar. Ze zullen dus jaarlijks kunnen worden aangepast.