Boeien en bakens


Op zee staan geen verkeerslichten, zijn geen witte lijnen, haaientanden of verkeersborden zoals we die kennen in het dagdagelijkse autoverkeer. Toch kent ook het water zijn wegmarkeringen, waarschuwingssignalen en wegwijzers.

Onderdelen van een boei

Een boei bestaat uit een drijflichaam en een opstand (licht en/of topteken). Het topteken is van groot belang om te weten langs welke kant men de boei dient te passeren. Andere kenmerken van boeien die nuttig zijn bij de identificatie zijn de vorm, de kleur en de naam of het nummer.

tekening boei

Principieel moet een boei een stompe, een spitse of een bolronde vorm hebben. Spitse boeien hebben de vorm van een kegel, de stompe die van een cilinder. Naar rond, spitse en stompe boeien bestaan er ook 'sparboeien' die de vorm hebben van een lang en smal rondhout. De meeste grote boeien (uitgezonderd de sparboeien) hebben tegenwoordig een cilindervormig lichaam. De spitse of stompe vorm wordt verkregen door er een metalen korf bovenop te plaatsen.

Een boei is verankerd met een zware steen (boeiankersteen) en een ketting. De lengte van de ketting dient een stuk langer te zijn dan de diepte waarop de boei wordt gelegd. Die grotere lengte is nodig om de golfslag en de getijdenverschillen te kunnen opvangen. Voor een goede verankering is het ook nodig dat een stuk van de ketting op de bodem blijft liggen: twee derden van de totale kettinglengte ligt doorgaans op de bodem, het resterende deel hangt in het water. Op plaatsen waar de stroming zeer sterk is en op sterk hellende of rotsachtige bodems, wordt nog een extra anker aan de tonsteen gehangen. De kettingen zijn van een zwaar kaliber (tot 40mm diameter) en de tonsteen weegt tussen de 1 en 5 ton.

Soorten boeien

Vroeger was behalve het systeem ook het uitzicht van boeien niet uniform. Dit is gelukkig verleden tijd. Binnen het IALA (International Association of Lighthouse Authorities) systeem hebben de boeien nu een vaste vorm en afgesproken top- en nachttekens. Het topteken moet helpen bij de herkenning van de boei overdag terwijl lichten de boei ’s nachts ondubbelzinnig herkenbaar moet maken. Dikwijls dragen boeien bovenop nog een radarreflector die ervoor zorgt dat de boeien beter op het radarscherm worden weergegeven. Men onderscheidt laterale boeien, kardinale boeien, boeien voor de markering van geïsoleerde gevaren, boeien voor de markering van veilige vaarwaters en speciale betonningen.

rode laterale boei

rode laterale boei


groene laterale boei

groene laterale boei

Laterale boeien

Laterale boeien duiden een vaargeul of begrensd vaarwater aan. Ze zijn steeds rood of groen gekleurd. De betonning gebeurt meestal aan beide zijden van de vaargeul. De gebruikelijke richting van de betonning volgt daarbij de vloedstroom of anders de richting waarin de schepen het land of een riviermonding naderen.

Boeien van het laterale systeem zijn daarom genummerd en de nummering loopt op naarmate men een haven nadert of een rivier opvaart. De boeien aan stuurboordzijde zijn oneven genummerd, die aan bakboordzijde even.

Het IALA A systeem (sinds 1977 aanvaard door alle Europese landen) gebruikt rood om de bakboordzijde en groen om de stuurboordzijde aan te geven. De vorm van de boeien is ook duidend. Zowel in het A en B systeem hebben de bakboordboeien een stompe bovenzijde en zijn de stuurboordboeien spits. De stuurboordboeien dragen steevast een driehoek (kegel) als topteken, de bakboordboeien een vierkant (cilinder). De lichten van laterale boeien hebben de kleur van de boei. Het karakter van hun lichten mag wel variëren, zolang er een duidelijk onderscheid blijft met de kardinale boeien.

Kardinale boeien

Kardinale boeien duiden ondieptes of obstakels aan, zoals wrakken, bochten, kruispunten of splitsingen in vaargeulen. Ze zijn steeds geel en zwart gekleurd. Dikwijls worden kardinale boeien in combinatie gebruikt met laterale boeien om vaargeulen te markeren. In zo een geval duidt de kardinale boei een splitsing of een bocht in het vaarwater aan. Een kardinale boei toont aan langs welke zijde er moet worden gepasseerd. De vier types kardinale boeien dekken telkens een kwadrant van het kompas. Bijvoorbeeld bij een noord-kardinaalboei ligt het punt waarvoor wordt gewaarschuwd ten zuiden van die boei en moet men er ten noorden van voorbijvaren. Elke kardinale boei is herkenbaar aan zijn kleurpatroon, zijn topteken en de manier waarop de witte lichten flikkeren.

overzicht kardinale boeien

Boeien voor markering van geïsoleerde gevaren

boei afzonderlijk gevaar

Een geïsoleerd gevaar is een gevaar van beperkte omvang, dat aan alle zijden omgeven is door navigeerbare en veilige waters. Deze boeien zijn rood-zwart gekleurd en dragen twee bollen als topteken. Het gebruik van deze boeien is zeer beperkt. Hun licht, indien geplaatst, is wit en werkt steeds met een groep van twee schitteringen.

Boei voor markering van veilige vaarwaters

boei veilig vaarwater

Een markering voor veilig vaarwater geeft aan dat rond de boei alle wateren veilig navigeerbaar zijn. Soms duiden deze boeien ook de nabijheid van het vasteland aan als alternatief voor een kardinale of een laterale boei. Deze boeien dragen rood-witte verticale strepen en een bol als topteken. Het witte licht verschilt van de kardinale boeien en de boeien voor geïsoleerd gevaar.

Speciale betonning

Deze boeien helpen in eerste instantie niet bij het navigeren. Ze duiden speciale zones of elementen aan die op zeekaarten zijn weergegeven, zoals oceanografische meetboeien, militaire oefenzones, dumpingzones, kabels en recreatiezones. De kleine gele yachttonnen die tijdens de zomer het strandwater afschermen voor plezierjachten en gemakkelijk waarneembaar zijn vanop het strand, zijn een goed voorbeeld van dit type boei. Speciale boeien zijn geel gekleurd een dragen een liggend geel kruis als topteken. Indien dergelijke boeien een licht dragen is dat geel gekleurd en het karakter verschilt van de overige boeien.

het uitleggen van een boei

Leggen en onderhouden van boeien

Het leggen en onderhouden van boeien en bakens is een verantwoordelijkheid van VLOOT. Hiervoor beschikt VLOOT over een aantal speciale betonningsvaartuigen. Deze vaartuigen zijn uitgerust met een kraan om op een efficiënte wijze boeien uit het water te nemen of in het water te leggen. Op zee zet VLOOT de 'Zeetijger' in, op de Schelde de 'Lillo'

Test je kennis over boeien en bakens



  • Havenoverleg


    De presentaties van het havenoverleg
  • Getijtafels



  • Jaarboek MDK 2016


    Jaarboek MDK 2016

    Jaarboek MDK 2016 (PDF)
    Dit jaarboek biedt een overzicht van de activiteiten van MDK in 2016
  • MDK-Actueel


    MDK-Actueel 42
    MDK-Actueel 42 - juni 2017 (PDF 553Kb)
    Doop SIRIUS, Dynamische kielspeling, Transport loodsen, Loodsenvervoer Hybride, Uitbreiding Zwin, Zandsuppleties, Maritieme wetenschappen, Binnenvaartopleiding, Archief, Blauwe Loper
  • Kaart MDK


    Kaart MDK
    Ontdek de verschillende locaties van MDK in Vlaanderen.
  • Kustweerbericht


    De Panne tot Oostende
    temperatuur16 °C

    wind eerst WZW, later NNW 5 tot 3 Bft.

    Oostende tot Knokke-Heist
    temperatuur16 °C

    wind eerst WZW, later NNW 5 tot 3 Bft.

    Bron: www.kustweerbericht.be